Bản thân thủ tục đăng ký kết hôn rất gọn: hai người cùng có mặt, ký vào sổ, nhận giấy chứng nhận. Phần tốn thời gian nằm ở một giấy tờ đi kèm — giấy xác nhận tình trạng hôn nhân — và mức độ tốn thời gian phụ thuộc vào việc người đó đã sống ở bao nhiêu nơi.
Điều kiện kết hôn
| Điều kiện | Nội dung |
|---|---|
| Độ tuổi | Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên. Tính theo ngày, không phải theo năm sinh |
| Tự nguyện | Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định |
| Năng lực hành vi dân sự | Không bị mất năng lực hành vi dân sự |
| Không thuộc trường hợp cấm | Không kết hôn giả tạo; không tảo hôn, cưỡng ép, lừa dối, cản trở kết hôn; người đang có vợ hoặc chồng không được kết hôn với người khác; không kết hôn giữa những người cùng dòng máu về trực hệ, giữa những người có họ trong phạm vi ba đời, giữa cha mẹ nuôi với con nuôi và một số quan hệ khác theo luật |
Về độ tuổi, cần nhớ chữ "từ đủ": nam phải qua sinh nhật lần thứ 20, nữ qua sinh nhật lần thứ 18. Sinh năm đủ tuổi nhưng chưa tới ngày sinh nhật thì chưa đủ điều kiện.
Hồ sơ
- Tờ khai đăng ký kết hôn theo mẫu, do hai bên cùng ký;
- Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân của mỗi bên, do UBND cấp xã nơi cư trú cấp — trừ trường hợp thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu và cơ quan đăng ký khai thác được;
- Giấy tờ tuỳ thân của hai bên;
- Trường hợp một bên đã từng kết hôn: bản án hoặc quyết định ly hôn đã có hiệu lực pháp luật, hoặc giấy chứng tử của vợ, chồng trước.
Hai bên phải cùng có mặt khi đăng ký kết hôn. Không có cơ chế uỷ quyền cho việc này.
Vì sao giấy xác nhận tình trạng hôn nhân hay tắc
Giấy này do UBND cấp xã nơi cư trú cấp, và nội dung xác nhận là tình trạng hôn nhân của người đó trong toàn bộ thời gian từ khi đủ tuổi kết hôn — không chỉ tại nơi đang ở.
Với người sống một chỗ từ nhỏ, đây là thủ tục vài ngày. Với người đã chuyển chỗ ở nhiều nơi, xã nơi cư trú hiện tại không thể tự xác nhận cho giai đoạn người đó ở nơi khác, nên phải xác minh — và việc xác minh này là nguyên nhân kéo dài.
Ba cách rút ngắn:
- Làm sớm, đừng đợi sát ngày cưới. Đây là lời khuyên nhàm nhưng là nguyên nhân số một của việc phải lùi lịch.
- Chuẩn bị trước danh sách nơi đã cư trú theo từng giai đoạn, kèm thời gian. Cung cấp chủ động giúp khâu xác minh nhanh hơn nhiều so với để cơ quan tự truy.
- Kiểm thông tin cư trú của mình trong cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã đầy đủ chưa. Dữ liệu đầy đủ thì nhiều trường hợp không cần xác minh thủ công.
Người đã ly hôn
Phải nộp bản án hoặc quyết định ly hôn đã có hiệu lực pháp luật. Hai điểm hay vướng:
- Quyết định công nhận thuận tình ly hôn có hiệu lực ngay, còn bản án ly hôn sơ thẩm phải hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị mới có hiệu lực. Cầm bản án chưa có hiệu lực đi đăng ký kết hôn là bị trả.
- Cần bản sao có chứng thực hoặc bản chính để đối chiếu, không phải bản photocopy thường.
Kết hôn có yếu tố nước ngoài
Trường hợp một bên là người nước ngoài, hoặc công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài, thủ tục theo quy định riêng và phức tạp hơn đáng kể:
- Giấy tờ do cơ quan nước ngoài cấp thường phải được hợp pháp hoá lãnh sự và dịch công chứng sang tiếng Việt;
- Có yêu cầu về giấy khám sức khoẻ xác nhận không mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác mà không có khả năng nhận thức, làm chủ hành vi;
- Có thể có bước phỏng vấn để xác định sự tự nguyện và mức độ hiểu biết của hai bên.
Với nhóm này, thời gian chuẩn bị giấy tờ ở nước ngoài thường là phần dài nhất, nên cần bắt đầu sớm hơn nhiều so với trường hợp trong nước.
Sau khi có giấy chứng nhận kết hôn
- Kiểm kỹ họ tên, ngày sinh, số giấy tờ tuỳ thân của cả hai trước khi rời quầy;
- Xin thêm bản sao trích lục để dùng dần;
- Cập nhật tình trạng hôn nhân trong hồ sơ cư trú và các nơi cần thiết;
- Nếu có ý định nhập hộ khẩu về nhà vợ hoặc chồng, đây là thời điểm làm thủ tục đăng ký thường trú.
Hỏi đáp nhanh
Đăng ký kết hôn cần những giấy tờ gì?
Tờ khai đăng ký kết hôn do hai bên cùng ký; giấy xác nhận tình trạng hôn nhân của mỗi bên; giấy tờ tuỳ thân của hai bên; và với người đã từng kết hôn thì thêm bản án hoặc quyết định ly hôn đã có hiệu lực pháp luật, hoặc giấy chứng tử của vợ chồng trước. Hai bên phải cùng có mặt, không uỷ quyền được.
Bao nhiêu tuổi thì được kết hôn?
Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên. Chữ từ đủ có nghĩa phải qua sinh nhật tương ứng, tính theo ngày chứ không theo năm sinh — sinh năm đủ tuổi nhưng chưa tới ngày sinh nhật thì chưa đủ điều kiện.
Vì sao xin giấy xác nhận tình trạng hôn nhân lâu?
Vì giấy này xác nhận tình trạng hôn nhân trong toàn bộ thời gian từ khi người đó đủ tuổi kết hôn, không chỉ tại nơi đang ở. Với người đã chuyển chỗ nhiều nơi, xã hiện tại phải xác minh cho các giai đoạn ở nơi khác. Nên làm sớm và chuẩn bị sẵn danh sách nơi đã cư trú theo từng giai đoạn.
Vừa có bản án ly hôn sơ thẩm đã đăng ký kết hôn lại được chưa?
Chưa, nếu bản án chưa có hiệu lực pháp luật. Bản án ly hôn sơ thẩm phải hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị mới có hiệu lực; còn quyết định công nhận thuận tình ly hôn thì có hiệu lực ngay. Cầm bản án chưa có hiệu lực đi đăng ký là bị trả hồ sơ.
Kết hôn với người nước ngoài cần thêm gì?
Giấy tờ do cơ quan nước ngoài cấp thường phải được hợp pháp hoá lãnh sự và dịch công chứng sang tiếng Việt; có yêu cầu về giấy khám sức khoẻ xác nhận không mắc bệnh làm mất khả năng nhận thức, làm chủ hành vi; và có thể có bước phỏng vấn để xác định sự tự nguyện. Thời gian chuẩn bị giấy tờ ở nước ngoài thường là phần dài nhất.
Lưu ý: Bài viết tổng hợp quy định đang có hiệu lực tại thời điểm đăng và chỉ mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến pháp lý cho một vụ việc cụ thể. Văn bản pháp luật có thể được sửa đổi; vui lòng đối chiếu bản mới nhất hoặc trao đổi với luật sư trước khi quyết định.