Giấy phép kinh doanh vận tải bằng xe ô tô và phù hiệu xe

Kinh doanh vận tải bằng xe ô tô là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, và điều kiện được kiểm ở hai cấp độ mà nhiều đơn vị chỉ biết một:

Hệ quả thực tế: doanh nghiệp có giấy phép nhưng xe chưa được cấp phù hiệu thì xe đó vẫn bị xử phạt khi tham gia kinh doanh vận tải. Mua thêm xe mà quên xin phù hiệu là tình huống rất phổ biến.

Các loại hình kinh doanh vận tải

Xác định đúng loại hình là bước đầu tiên vì điều kiện và loại phù hiệu khác nhau:

• Kinh doanh vận tải hành khách theo tuyến cố định;
• Kinh doanh vận tải hành khách bằng xe buýt theo tuyến;
• Kinh doanh vận tải hành khách bằng xe taxi;
• Kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng;
• Kinh doanh vận tải khách du lịch bằng xe ô tô;
• Kinh doanh vận tải hàng hoá bằng xe ô tô.

Nhóm vận tải hành khách theo hợp đồng là nhóm có nhiều quy định riêng nhất và cũng bị kiểm tra nhiều nhất, vì đây là nơi ranh giới với hoạt động chở khách kiểu tuyến cố định dễ bị vượt qua.

Điều kiện chính

1. Có đăng ký kinh doanh với ngành nghề vận tải phù hợp;
2. Phương tiện thuộc quyền sử dụng hợp pháp của đơn vị, bảo đảm an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường, có đăng kiểm còn hiệu lực;
3. Lắp thiết bị giám sát hành trình theo quy định, và với một số loại hình còn có yêu cầu về thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe;
4. Lái xe có giấy phép lái xe phù hợp hạng xe, đủ điều kiện sức khoẻ, không trong thời gian bị cấm hành nghề;
5. Người trực tiếp điều hành hoạt động vận tải đáp ứng điều kiện theo quy định — đây là vị trí tương đương người phụ trách chuyên môn ở các ngành khác;
6. Có phương án kinh doanh vận tải và các quy trình bảo đảm an toàn giao thông theo quy định.

Điều kiện thứ ba và thứ năm là hai điều kiện hay bị thiếu nhất khi thẩm định.

Hồ sơ cấp giấy phép

• Giấy đề nghị cấp Giấy phép kinh doanh theo mẫu;
• Bản sao văn bằng, chứng chỉ của người trực tiếp điều hành hoạt động vận tải;
• Bản sao hoặc bản chính quyết định thành lập và quy định chức năng, nhiệm vụ của bộ phận quản lý, theo dõi các điều kiện về an toàn giao thông, đối với đơn vị thuộc diện phải có bộ phận này;
• Giấy tờ khác theo yêu cầu tương ứng với loại hình kinh doanh.

Hồ sơ cấp phù hiệu cho xe

• Giấy đề nghị cấp phù hiệu theo mẫu, kèm danh sách xe;
• Giấy chứng nhận đăng ký xe ô tô; trường hợp xe không thuộc sở hữu của đơn vị thì kèm hợp đồng thuê phương tiện hoặc giấy tờ chứng minh quyền sử dụng hợp pháp;
• Giấy tờ chứng minh xe đã lắp thiết bị giám sát hành trình và thiết bị hoạt động, truyền dữ liệu theo quy định.

Yêu cầu về truyền dữ liệu là yêu cầu thực chất, không phải hình thức: thiết bị lắp rồi nhưng không truyền dữ liệu về hệ thống theo quy định thì bị coi như không đạt.

Bốn nghĩa vụ duy trì

1. Duy trì hoạt động của thiết bị giám sát hành trình trong suốt quá trình xe tham gia kinh doanh vận tải. Thiết bị hỏng, mất tín hiệu kéo dài là vi phạm.
2. Bảo đảm thời gian làm việc của lái xe theo quy định về thời gian lái xe liên tục và trong ngày — dữ liệu giám sát hành trình chính là căn cứ để cơ quan quản lý kiểm tra việc này.
3. Cập nhật khi thay đổi phương tiện: thêm xe phải xin phù hiệu cho xe mới; bán xe, thanh lý xe phải nộp lại phù hiệu.
4. Duy trì vị trí người trực tiếp điều hành vận tải và bộ phận an toàn giao thông nếu thuộc diện phải có.

Ba lỗi tốn tiền nhất

1. Xe mới chưa có phù hiệu đã chạy. Doanh nghiệp có giấy phép nên nghĩ xe nào cũng chạy được — nhưng phù hiệu cấp theo từng xe.
2. Chạy sai loại hình. Xe có phù hiệu xe hợp đồng nhưng hoạt động như tuyến cố định: gom khách lẻ, đón trả khách dọc đường, chạy theo lịch trình cố định. Đây là nhóm vi phạm bị kiểm tra tập trung.
3. Thiết bị giám sát hành trình không truyền dữ liệu. Nhiều đơn vị chỉ kiểm tra khi lắp, sau đó không theo dõi. Mất tín hiệu trong thời gian dài mà không xử lý là vi phạm và cũng làm mất căn cứ bảo vệ đơn vị khi có tranh chấp về hành trình.

Trước khi bắt đầu

Vì lĩnh vực vận tải có nhiều quy định thay đổi theo thời kỳ về loại hình, phù hiệu, thiết bị và thời gian lái xe, nên trước khi lập kế hoạch đầu tư cần đối chiếu quy định đang có hiệu lực tại thời điểm thực hiện, và hỏi trực tiếp cơ quan quản lý vận tải tại địa phương về thủ tục và mẫu biểu hiện hành thay vì dựa vào hướng dẫn cũ.

Hỏi đáp nhanh

Có giấy phép kinh doanh vận tải rồi thì xe nào cũng chạy được phải không?

Không. Giấy phép kinh doanh vận tải cấp cho đơn vị, còn phù hiệu cấp cho từng xe. Xe chưa được cấp phù hiệu vẫn bị xử phạt khi tham gia kinh doanh vận tải, kể cả khi doanh nghiệp đã có giấy phép. Mua thêm xe phải xin phù hiệu cho xe mới.

Thiết bị giám sát hành trình lắp rồi là đủ chưa?

Chưa. Yêu cầu là thiết bị phải hoạt động và truyền dữ liệu về hệ thống theo quy định, duy trì trong suốt quá trình xe tham gia kinh doanh vận tải. Thiết bị lắp nhưng không truyền dữ liệu, hoặc mất tín hiệu kéo dài, bị coi là không đạt.

Xe hợp đồng có được gom khách lẻ dọc đường không?

Không. Xe có phù hiệu xe hợp đồng mà hoạt động như tuyến cố định — gom khách lẻ, đón trả khách dọc đường, chạy theo lịch trình cố định — là chạy sai loại hình và thuộc nhóm vi phạm bị kiểm tra tập trung.

Người trực tiếp điều hành hoạt động vận tải là ai?

Là vị trí bắt buộc theo điều kiện kinh doanh vận tải, tương đương người phụ trách chuyên môn ở các ngành khác, phải đáp ứng điều kiện về văn bằng, chứng chỉ theo quy định. Hồ sơ cấp giấy phép yêu cầu bản sao văn bằng, chứng chỉ của người này, và đơn vị phải duy trì vị trí đó.

Bán xe rồi có phải làm gì với phù hiệu không?

Có. Khi thay đổi phương tiện, đơn vị phải xin phù hiệu cho xe mới và nộp lại phù hiệu của xe đã bán hoặc thanh lý. Đây là việc hay bị bỏ sót và gây vướng khi cơ quan quản lý đối chiếu danh sách phương tiện.