Đây là giấy phép con phổ biến nhất, và cũng là giấy phép mà nhiều cơ sở xin trong khi không cần phải xin. Việc đầu tiên phải làm không phải chuẩn bị hồ sơ, mà là xác định mình có thuộc diện phải cấp hay không.
Văn bản đang áp dụng
Nghị định 15/2018/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm vẫn là văn bản hướng dẫn chính. Tháng 4/2026, cơ quan có thẩm quyền có thông báo về việc tiếp tục áp dụng Nghị định 15/2018/NĐ-CP cho đến khi có quy định mới — đây là thông tin quan trọng cho giai đoạn chuyển tiếp, vì đã có nhiều tin về việc thay thế nghị định này.
Mẫu đơn đề nghị cấp giấy chứng nhận theo Mẫu số 01a tại Phụ lục ban hành kèm Nghị định 17/2020/NĐ-CP.
Bước 0 — Kiểm mình có thuộc diện phải cấp không
Khoản 1 Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP liệt kê 10 nhóm cơ sở không thuộc diện cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Nhóm này bao gồm những loại hình như: sản xuất ban đầu nhỏ lẻ; sản xuất, kinh doanh thực phẩm không có địa điểm cố định; sơ chế nhỏ lẻ; kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ; kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn; sản xuất, kinh doanh dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng thực phẩm; nhà hàng trong khách sạn; bếp ăn tập thể không có đăng ký ngành nghề kinh doanh thực phẩm; kinh doanh thức ăn đường phố; và cơ sở đã được cấp một trong các giấy chứng nhận về hệ thống quản lý an toàn thực phẩm còn hiệu lực theo quy định.
Nhóm cuối cùng đáng chú ý: cơ sở đã có chứng nhận hệ thống quản lý an toàn thực phẩm phù hợp theo quy định thì không phải xin giấy chứng nhận này.
Nhưng miễn giấy phép không có nghĩa miễn nghĩa vụ. Các cơ sở thuộc 10 nhóm trên vẫn phải tuân thủ các yêu cầu về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm tương ứng, và vẫn bị kiểm tra. Nhiều chủ cơ sở hiểu nhầm "không cần giấy phép" thành "không bị quản lý".
Hồ sơ
Theo Điều 36 Luật An toàn thực phẩm và hướng dẫn tại nghị định, hồ sơ gồm các thành phần chính:
- Đơn đề nghị cấp Giấy chứng nhận theo Mẫu số 01a;
- Bản sao Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh có ngành nghề phù hợp;
- Bản thuyết minh về cơ sở vật chất, trang thiết bị, dụng cụ bảo đảm điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm;
- Giấy xác nhận đủ sức khoẻ của chủ cơ sở và người trực tiếp sản xuất, kinh doanh thực phẩm, do cơ sở y tế cấp huyện trở lên cấp;
- Giấy xác nhận đã được tập huấn kiến thức về an toàn vệ sinh thực phẩm của chủ cơ sở và người trực tiếp sản xuất, kinh doanh thực phẩm theo quy định.
Cơ quan cấp: xác định theo ngành
Đây là chỗ hay đi nhầm cửa. Thẩm quyền cấp được phân theo lĩnh vực quản lý:
| Nhóm sản phẩm, loại hình | Ngành quản lý |
|---|---|
| Dịch vụ ăn uống, thực phẩm chức năng, phụ gia thực phẩm, nước uống đóng chai và một số nhóm khác | Ngành y tế |
| Nông sản, thuỷ sản, thịt và sản phẩm từ thịt, rau củ quả và sản phẩm chế biến từ nông sản | Ngành nông nghiệp |
| Rượu, bia, nước giải khát, sữa chế biến, dầu thực vật, bột và tinh bột, bánh kẹo | Ngành công thương |
Cơ sở sản xuất nhiều nhóm sản phẩm thuộc nhiều ngành khác nhau có quy tắc xác định cơ quan quản lý riêng — cần hỏi trước thay vì tự suy, vì nộp nhầm cơ quan là mất trọn thời gian chờ.
Đoàn thẩm định thực tế: nơi hồ sơ thật sự được quyết
Khác với nhiều giấy phép chỉ xét hồ sơ giấy, giấy chứng nhận này có bước thẩm định thực tế tại cơ sở. Hồ sơ đẹp mà cơ sở không đạt thì không được cấp.
Sáu nhóm lỗi khiến đoàn thẩm định kết luận không đạt:
- Không có nguyên tắc một chiều trong bố trí khu vực chế biến — nguyên liệu, sơ chế, chế biến, thành phẩm đi chồng chéo, có nguy cơ nhiễm chéo.
- Khu vực vệ sinh mở trực tiếp vào khu chế biến, hoặc không có bồn rửa tay đúng vị trí.
- Không có biện pháp chống côn trùng, động vật gây hại: cửa lưới, bẫy, khe hở không được bịt.
- Nguồn nước không có kết quả kiểm nghiệm đạt quy chuẩn, hoặc kết quả đã quá hạn.
- Thiếu hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu — hợp đồng, hoá đơn, giấy tờ chứng minh nguồn cung cấp.
- Thiếu giấy khám sức khoẻ hoặc giấy tập huấn của một vài nhân sự, hoặc giấy đã hết hạn. Đây là lỗi vặt nhưng gặp rất nhiều vì nhân sự thay đổi liên tục.
Sau khi được cấp: nghĩa vụ duy trì
Giấy chứng nhận có thời hạn. Ba việc phải làm trong suốt thời gian hiệu lực:
- Duy trì điều kiện đúng như khi được thẩm định — cơ sở bị kiểm tra đột xuất và điều kiện không còn đạt là căn cứ xử lý;
- Cập nhật giấy khám sức khoẻ và tập huấn cho nhân sự mới và nhân sự có giấy hết hạn;
- Nộp hồ sơ cấp lại trước khi hết hạn theo thời hạn quy định — để hết hạn rồi mới làm là hoạt động không phép trong khoảng thời gian trống.
Phân biệt với tự công bố sản phẩm
Hai thủ tục khác nhau và hay bị gộp:
- Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm — chứng nhận về cơ sở: nhà xưởng, trang thiết bị, con người;
- Tự công bố sản phẩm hoặc đăng ký bản công bố sản phẩm — thủ tục về từng sản phẩm trước khi đưa ra lưu thông, với thành phần hồ sơ và quy trình riêng theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP.
Một cơ sở có thể phải làm cả hai: xin chứng nhận cho cơ sở, rồi công bố cho từng sản phẩm.
Hỏi đáp nhanh
Quán ăn nhỏ có phải xin giấy chứng nhận an toàn thực phẩm không?
Cần đối chiếu khoản 1 Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP, trong đó liệt kê 10 nhóm không thuộc diện cấp, bao gồm kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ và kinh doanh thức ăn đường phố. Nhưng không thuộc diện cấp giấy không có nghĩa miễn nghĩa vụ — cơ sở vẫn phải tuân thủ các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm và vẫn bị kiểm tra.
Nghị định 15/2018/NĐ-CP còn hiệu lực không?
Còn. Tháng 4/2026 có thông báo về việc tiếp tục áp dụng Nghị định 15/2018/NĐ-CP cho đến khi có quy định mới. Mẫu đơn đề nghị cấp giấy chứng nhận theo Mẫu số 01a tại Phụ lục ban hành kèm Nghị định 17/2020/NĐ-CP.
Nộp hồ sơ ở cơ quan nào?
Tuỳ nhóm sản phẩm và loại hình: dịch vụ ăn uống, thực phẩm chức năng, phụ gia, nước uống đóng chai thuộc ngành y tế; nông sản, thuỷ sản, thịt, rau củ quả thuộc ngành nông nghiệp; rượu bia nước giải khát, sữa chế biến, dầu thực vật, bánh kẹo thuộc ngành công thương. Cơ sở sản xuất nhiều nhóm thuộc nhiều ngành có quy tắc riêng nên cần hỏi trước.
Vì sao hồ sơ đủ mà vẫn không được cấp?
Vì có bước thẩm định thực tế tại cơ sở. Sáu lỗi thường gặp: không bảo đảm nguyên tắc một chiều trong bố trí khu chế biến; khu vệ sinh mở trực tiếp vào khu chế biến hoặc thiếu bồn rửa tay đúng vị trí; thiếu biện pháp chống côn trùng, động vật gây hại; nguồn nước không có kết quả kiểm nghiệm đạt hoặc đã quá hạn; thiếu hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu; và thiếu hoặc hết hạn giấy khám sức khoẻ, giấy tập huấn của nhân sự.
Giấy chứng nhận cơ sở và tự công bố sản phẩm khác nhau thế nào?
Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm chứng nhận về cơ sở gồm nhà xưởng, trang thiết bị, con người. Tự công bố sản phẩm hoặc đăng ký bản công bố sản phẩm là thủ tục về từng sản phẩm trước khi đưa ra lưu thông. Một cơ sở có thể phải làm cả hai.
Lưu ý: Bài viết tổng hợp quy định đang có hiệu lực tại thời điểm đăng và chỉ mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến pháp lý cho một vụ việc cụ thể. Văn bản pháp luật có thể được sửa đổi; vui lòng đối chiếu bản mới nhất hoặc trao đổi với luật sư trước khi quyết định.