Hồ sơ tai nạn lao động: biên bản điều tra là giấy tờ quyết định

Khác với ốm đau hay thai sản — nơi người lao động tự đi xin giấy được — chế độ tai nạn lao động phụ thuộc vào hai tài liệu mà người lao động không thể tự tạo ra:

1. Biên bản điều tra tai nạn lao động — do đoàn điều tra lập;
2. Biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động — do Hội đồng giám định y khoa lập.

Thiếu một trong hai thì hồ sơ không đi được. Đây là lý do người lao động bị tai nạn cần biết quy trình ngay từ ngày đầu, thay vì đợi ra viện rồi mới hỏi.

Việc phải làm ngay khi xảy ra tai nạn

Điểm cần nhấn: hiện trường và lời khai của người chứng kiến là thứ mất đi rất nhanh. Ảnh chụp bằng điện thoại ngay sau tai nạn, số điện thoại của người chứng kiến, và bản ghi chép thời gian địa điểm — ba thứ này về sau có thể quyết định việc tai nạn có được công nhận là tai nạn lao động hay không.

Trình tự

1. Điều trị ổn định thương tật, có hồ sơ bệnh án, giấy ra viện.
2. Hoàn tất biên bản điều tra tai nạn lao động. Người sử dụng lao động chịu trách nhiệm tổ chức điều tra với các vụ thuộc thẩm quyền của mình; các vụ nghiêm trọng do đoàn điều tra cấp có thẩm quyền thực hiện.
3. Giám định mức suy giảm khả năng lao động tại Hội đồng giám định y khoa. Người sử dụng lao động giới thiệu người lao động đi giám định.
4. Lập hồ sơ và nộp cơ quan bảo hiểm xã hội.

Hồ sơ nộp cơ quan bảo hiểm xã hội

• Sổ bảo hiểm xã hội;
• Giấy ra viện hoặc trích sao hồ sơ bệnh án sau khi điều trị tai nạn lao động; với điều trị ngoại trú thì giấy tờ tương ứng theo quy định;
• Biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng giám định y khoa;
• Biên bản điều tra tai nạn lao động; trường hợp tai nạn giao thông được xác định là tai nạn lao động thì thêm biên bản khám nghiệm hiện trường, sơ đồ hiện trường hoặc giấy tờ của cơ quan công an theo quy định;
• Văn bản đề nghị giải quyết chế độ của người sử dụng lao động theo mẫu;
• Với bệnh nghề nghiệp: thêm kết quả đo đạc, quan trắc môi trường lao động hoặc kết quả đánh giá tiếp xúc yếu tố có hại, và hồ sơ khám phát hiện bệnh nghề nghiệp.

Tai nạn giao thông có phải tai nạn lao động không

Có thể, trong các trường hợp theo quy định — điển hình là tai nạn xảy ra trên tuyến đường đi từ nơi ở đến nơi làm việc hoặc ngược lại, trong khoảng thời gian và tuyến đường hợp lý.

Hai chữ “hợp lý” là nơi phát sinh tranh cãi nhiều nhất. Người rẽ ngang đi việc riêng rồi gặp tai nạn thường không được công nhận. Vì vậy hồ sơ của cơ quan công an — biên bản khám nghiệm hiện trường, sơ đồ hiện trường — có vai trò quyết định trong việc xác định thời gian và tuyến đường.

Hai nguồn chi trả khác nhau

Đây là điểm rất hay bị hiểu nhầm: nhận trợ cấp từ quỹ bảo hiểm không thay thế nghĩa vụ bồi thường của người sử dụng lao động. Hai khoản độc lập, và người lao động được hưởng cả hai nếu đủ điều kiện.

Ba chỗ dễ mất quyền lợi

1. Không khai báo, tự thoả thuận riêng với chủ sử dụng lao động. Nhận một khoản tiền rồi bỏ qua thủ tục đồng nghĩa với việc mất toàn bộ chế độ từ quỹ, vốn có thể là trợ cấp hằng tháng suốt đời với trường hợp suy giảm nặng.
2. Không có biên bản điều tra. Vụ việc để lâu, hiện trường thay đổi, người chứng kiến nghỉ việc — càng muộn càng khó lập.
3. Không đi giám định. Nhiều người thấy đã khỏi nên bỏ qua bước này, trong khi mức suy giảm khả năng lao động chính là căn cứ xác định toàn bộ mức hưởng.

Hỏi đáp nhanh

Bị tai nạn trên đường đi làm có được coi là tai nạn lao động không?

Có thể, nếu tai nạn xảy ra trên tuyến đường đi từ nơi ở đến nơi làm việc hoặc ngược lại, trong khoảng thời gian và tuyến đường hợp lý. Trường hợp rẽ ngang làm việc riêng rồi gặp tai nạn thường không được công nhận. Hồ sơ của cơ quan công an về hiện trường có vai trò quyết định trong việc xác định điều này.

Nhận trợ cấp từ quỹ bảo hiểm rồi thì công ty còn phải bồi thường không?

Có. Đây là hai khoản độc lập từ hai nguồn khác nhau. Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp chi trợ cấp một lần hoặc hằng tháng; người sử dụng lao động vẫn có nghĩa vụ thanh toán chi phí y tế ngoài danh mục bảo hiểm y tế, trả đủ lương trong thời gian điều trị và bồi thường hoặc trợ cấp theo quy định.

Không có biên bản điều tra tai nạn lao động thì sao?

Hồ sơ hưởng chế độ không đi được, vì đây là tài liệu bắt buộc. Người sử dụng lao động có trách nhiệm khai báo và tổ chức điều tra. Để càng lâu càng khó lập vì hiện trường thay đổi và người chứng kiến có thể đã nghỉ việc, nên cần yêu cầu thực hiện ngay từ đầu.

Có nên nhận một khoản tiền rồi bỏ qua thủ tục không?

Không nên. Thoả thuận riêng rồi bỏ qua thủ tục đồng nghĩa với mất toàn bộ chế độ từ quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp — khoản này có thể là trợ cấp hằng tháng lâu dài với trường hợp suy giảm khả năng lao động nặng, lớn hơn nhiều so với một khoản tiền một lần.

Người lao động cần tự làm gì ngay sau khi bị tai nạn?

Báo ngay cho người sử dụng lao động; nếu còn tỉnh táo thì chụp ảnh hiện trường, ghi lại thời gian, địa điểm, diễn biến và xin số điện thoại của người chứng kiến. Những thông tin này mất đi rất nhanh nhưng về sau có thể quyết định việc tai nạn có được công nhận là tai nạn lao động hay không.